Nhận thức rõ vai trò của nguồn nhân lực trẻ trong việc thúc đẩy kinh tế số phát triển bền vững, ngày 02⁄12⁄2025, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) đã phối hợp với Trường Đại học Quản lý và Công nghệ Hải Phòng tổ chức Hội nghị đào tạo “Nâng cao năng lực ứng dụng và phát triển thương mại điện tử” tại thành phố Hải Phòng.
Hội nghị thu hút sự tham gia của đại diện Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Ban Giám hiệu nhà trường, đội ngũ giảng viên cùng hơn 1.500 sinh viên thuộc nhiều chuyên ngành khác nhau. Không chỉ dừng lại ở việc cung cấp kiến thức tổng quan, chương trình hướng tới mục tiêu trang bị cho sinh viên những kỹ năng thực hành, tư duy tuân thủ pháp luật và lộ trình khởi nghiệp TMĐT phù hợp với bối cảnh thị trường hiện nay.
TMĐT – động lực tăng trưởng của kinh tế số và cơ hội cho thế hệ trẻ
Phát biểu tại hội nghị, các chuyên gia đã nhấn mạnh vai trò tiên phong của TMĐT trong cấu trúc kinh tế số Việt Nam. Theo các báo cáo quốc tế và trong nước, kinh tế số khu vực Đông Nam Á tiếp tục duy trì đà tăng trưởng ấn tượng, với tổng giá trị giao dịch đạt hàng trăm tỷ USD mỗi năm. Trong bức tranh chung đó, Việt Nam được đánh giá là một trong những thị trường năng động nhất, đặc biệt ở lĩnh vực TMĐT và dịch vụ số.
Đáng chú ý, tỷ lệ người dùng mạng xã hội tại Việt Nam hiện đã đạt khoảng 75% dân số, tạo ra một không gian tiêu dùng số rộng lớn, nơi hành vi mua sắm ngày càng gắn chặt với nội dung số, đặc biệt là video ngắn và livestream. Cùng với đó, Chỉ số thương mại điện tử Việt Nam (EBI) cho thấy TMĐT đang lan tỏa mạnh mẽ tới khu vực doanh nghiệp vừa và nhỏ, hộ kinh doanh cá thể và nhóm khởi nghiệp trẻ.
Đối với sinh viên – lực lượng nhạy bén với công nghệ, có khả năng thích ứng nhanh và sáng tạo – đây được xem là “cửa sổ cơ hội” hiếm có. Tuy nhiên, để tận dụng được cơ hội này, người trẻ không chỉ cần ý tưởng và nhiệt huyết, mà còn phải được trang bị kiến thức bài bản, kỹ năng thực hành và đặc biệt là nhận thức đầy đủ về khung khổ pháp lý.
Hạ tầng logistics và thanh toán – nền tảng cho TMĐT phát triển bền vững
Một nội dung quan trọng được chia sẻ tại hội nghị là sự phát triển đồng bộ của hạ tầng phục vụ TMĐT tại Việt Nam. Những năm gần đây, lĩnh vực bưu chính – chuyển phát ghi nhận tốc độ tăng trưởng cao, với hàng tỷ bưu gửi mỗi năm, trong đó các đơn hàng TMĐT chiếm tỷ trọng lớn. Hệ thống doanh nghiệp logistics ngày càng đa dạng, từ doanh nghiệp trong nước đến các đơn vị có vốn đầu tư nước ngoài, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động giao nhận trên phạm vi toàn quốc.
Song song với đó, hạ tầng thanh toán số cũng có những bước tiến mạnh mẽ. Việc phổ cập ví điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt và Mobile Money đã góp phần rút ngắn khoảng cách tiếp cận dịch vụ tài chính, đặc biệt tại khu vực nông thôn và vùng sâu, vùng xa. Đây chính là “đòn bẩy” quan trọng giúp TMĐT mở rộng quy mô và tiếp cận nhiều nhóm khách hàng hơn.
Trong bối cảnh đó, sinh viên được khuyến khích nhìn nhận TMĐT không chỉ là hoạt động bán hàng trực tuyến đơn thuần, mà là một hệ sinh thái hoàn chỉnh, gắn với logistics, thanh toán, dữ liệu và công nghệ số.
Shoppertainment và TikTok Shop: xu hướng mới của TMĐT hiện đại
Đi sâu vào nội dung thực hành, hội nghị dành nhiều thời lượng phân tích xu hướng Shoppertainment – mô hình mua sắm kết hợp giải trí đang phát triển mạnh mẽ trên toàn cầu. Khác với cách tiếp cận truyền thống, người tiêu dùng hiện nay, đặc biệt là thế hệ trẻ, có xu hướng tiếp cận sản phẩm thông qua nội dung giải trí, trải nghiệm thực tế và tương tác trực tiếp.
Trong hệ sinh thái này, TikTok Shop được xem là một mô hình tiêu biểu khi tích hợp chức năng mua sắm trực tiếp ngay trong video và livestream, rút ngắn hành trình từ “xem” đến “mua”. Các chuyên gia đã hướng dẫn sinh viên cách tiếp cận nền tảng này một cách bài bản, từ khâu chuẩn bị tài khoản, xây dựng hồ sơ kênh, lựa chọn sản phẩm đến tối ưu hình ảnh và nội dung.
Sinh viên được khuyến nghị bắt đầu với quy mô nhỏ, thử nghiệm từ 3–5 sản phẩm dễ triển khai, giá phù hợp với khả năng tài chính và thị hiếu của người tiêu dùng trẻ. Việc xây dựng bộ nhận diện hình ảnh rõ ràng, chuyên nghiệp ngay từ đầu được nhấn mạnh là yếu tố then chốt giúp tạo dựng niềm tin với khách hàng.
Xây dựng nội dung video ngắn – kỹ năng cốt lõi của TMĐT thực chiến
Một trong những điểm nhấn của chương trình là phần chia sẻ về kỹ năng sản xuất nội dung video ngắn phục vụ hoạt động kinh doanh. Theo các chuyên gia, trong môi trường cạnh tranh cao của nền tảng số, nội dung chính là yếu tố quyết định khả năng tiếp cận và chuyển đổi.
Sinh viên được giới thiệu công thức xây dựng kịch bản video ngắn theo cấu trúc rõ ràng, trong đó đặc biệt chú trọng đến vài giây đầu tiên – yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến việc video có được thuật toán phân phối hay không. Từ việc xác định “nỗi đau” của người tiêu dùng, giới thiệu giải pháp, minh chứng thực tế cho đến lời kêu gọi hành động, mỗi bước đều được phân tích cụ thể, gắn với ví dụ thực tiễn.
Bên cạnh đó, hội nghị cũng khuyến khích sinh viên duy trì tần suất đăng tải nội dung ổn định, kết hợp đa dạng hình thức như review sản phẩm, hướng dẫn sử dụng, nội dung giáo dục nhẹ nhàng hoặc tình huống đời sống sinh viên, qua đó gia tăng mức độ tương tác và nhận diện kênh.
Tiếp thị liên kết và mô hình khởi nghiệp ít rủi ro cho sinh viên
Trong bối cảnh nguồn vốn hạn chế, mô hình tiếp thị liên kết (affiliate marketing) được giới thiệu như một hướng đi phù hợp với sinh viên. Thông qua việc quảng bá sản phẩm của các nhà bán hàng uy tín, sinh viên có thể tạo thu nhập từ hoa hồng mà không cần đầu tư vào kho hàng hay vận hành logistics.
Các chuyên gia đã phân tích cách triển khai affiliate hiệu quả, từ việc lựa chọn sản phẩm phù hợp, xây dựng nội dung trung thực đến theo dõi các chỉ số đo lường như tỷ lệ chuyển đổi, giá trị đơn hàng và hiệu quả nội dung. Đồng thời, sinh viên cũng được lưu ý về trách nhiệm pháp lý khi tham gia hoạt động tiếp thị trên môi trường số.
Nhận diện rủi ro và yêu cầu tuân thủ pháp luật trong TMĐT
Bên cạnh việc mở ra nhiều cơ hội, TMĐT cũng tiềm ẩn không ít rủi ro. Tại hội nghị, đại diện Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số đã dành thời gian phân tích các hành vi vi phạm phổ biến hiện nay, từ kinh doanh hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đến các hình thức lừa đảo tinh vi trên môi trường trực tuyến.
Sinh viên được cảnh báo về những chiêu trò như giả mạo website, giả danh cơ quan chức năng, lừa đảo qua tin nhắn, chiếm đoạt mã OTP hay các mô hình huy động vốn trá hình. Đặc biệt, trong bối cảnh dự thảo Luật Thương mại điện tử mới dự kiến sẽ siết chặt quản lý hoạt động livestream và tiếp thị liên kết, việc tuân thủ quy định pháp luật ngay từ đầu được coi là yếu tố sống còn đối với các mô hình kinh doanh số.
Gieo nền tảng cho cộng đồng sinh viên khởi nghiệp số bền vững
Kết thúc hội nghị, đại diện Trường Đại học Quản lý và Công nghệ Hải Phòng đánh giá cao ý nghĩa thiết thực của chương trình, đồng thời khẳng định đây là cơ hội để sinh viên tiếp cận kiến thức thực tế, gắn lý thuyết với nhu cầu của thị trường lao động và khởi nghiệp hiện đại.
Thông điệp xuyên suốt được gửi gắm tới sinh viên là: khởi nghiệp TMĐT cần bắt đầu từ quy mô nhỏ, hành động nhanh, đo lường liên tục và tuân thủ pháp luật. Với sự đồng hành của cơ quan quản lý nhà nước, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp, thế hệ sinh viên Hải Phòng hoàn toàn có thể trở thành lực lượng nòng cốt, góp phần xây dựng một hệ sinh thái TMĐT văn minh, minh bạch và phát triển bền vững.
Hội nghị đào tạo tại Hải Phòng không chỉ là một hoạt động chuyên môn, mà còn là bước khởi đầu quan trọng trong việc hình thành tư duy kinh doanh số có trách nhiệm cho sinh viên – những chủ thể sẽ trực tiếp tham gia và định hình tương lai của nền kinh tế số Việt Nam.
